Οστεοπόρωση

Τι είναι η οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση είναι μια χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητας των οστών. Η μεταβολή αυτή οδηγεί σε μείωση της αντοχής και της ανθεκτικότητας του οστού, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο κατάγματος, ακόμη και μετά από ήπιο τραυματισμό.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 1 στις 3 γυναίκες και 1 στους 5 άνδρες θα εμφανίσουν οστεοπορωτικό κάταγμα τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, γεγονός που καθιστά την οστεοπόρωση ένα από τα πιο συχνά και σημαντικά προβλήματα δημόσιας υγείας.

 

Αίτια οστεοπόρωσης

Η οστεοπόρωση διακρίνεται σε:

Πρωτοπαθή οστεοπόρωση

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν:

• η μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση

• η γεροντική οστεοπόρωση

Αποτελεί την πιο συχνή μορφή οστεοπόρωσης και σχετίζεται κυρίως με ορμονικές αλλαγές και τη φυσιολογική γήρανση του οργανισμού.

Δευτεροπαθή οστεοπόρωση

Οφείλεται σε παθήσεις όπως:

• νόσος Cushing

• σακχαρώδης διαβήτης

• υπερπαραθυρεοειδισμός

• πολλαπλό μυέλωμα

Μπορεί επίσης να προκληθεί από τη μακροχρόνια λήψη φαρμάκων, όπως τα κορτικοστεροειδή.

Άλλες μορφές οστεοπόρωσης

Περιλαμβάνουν:

• οστεοπόρωση μετά από παρατεταμένη ακινητοποίηση (π.χ. μετά από κατάγματα)

• αλγοδυστροφία

• παροδική ή μεταναστευτική οστεοπόρωση

Οι μορφές αυτές συνήθως είναι αναστρέψιμες.

Παράγοντες κινδύνου για την οστεοπόρωση

Η οστική πυκνότητα αυξάνεται μέχρι περίπου την ηλικία των 35 ετών. Η χαμηλή κορυφαία οστική μάζα και ο αυξημένος ρυθμός οστικής απώλειας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της νόσου.

Άλλοι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου είναι:

• διατροφικές συνήθειες (κάπνισμα, κατάχρηση αλκοόλ και καφέ)

• ανεπάρκεια πρόσληψης ή απορρόφησης ασβεστίου και βιταμίνης D

• φύλο (εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες)

• φυλή (συχνότερη στη λευκή φυλή)

• καθιστική ζωή και έλλειψη άσκησης

• κληρονομικότητα και οικογενειακό ιστορικό

 

Συμπτώματα οστεοπόρωσης

Η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλή νόσος», καθώς για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν παρουσιάζει συμπτώματα. Στα αρχικά στάδια ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται την ύπαρξή της.

Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν:

• ήπιοι πόνοι στη ράχη ή την οσφύ

• απώλεια ύψους

• κύφωση

Συχνά, η διάγνωση γίνεται μετά την εμφάνιση καταγμάτων, κυρίως στη σπονδυλική στήλη, στο ισχίο ή στην πηχεοκαρπική άρθρωση.

 

Προληπτικά μέτρα για την οστεοπόρωση

Η πρόληψη της οστεοπόρωσης βασίζεται σε:

• σωστή διατροφή πλούσια σε ασβέστιο

• συστηματική σωματική άσκηση (αερόβια άσκηση και ασκήσεις με αντιστάσεις)

• περιορισμό κακών συνηθειών όπως το κάπνισμα και το αλκοόλ

• επαρκή έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία για τη σύνθεση βιταμίνης D

Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο είναι:

• γάλα, γιαούρτι, τυριά

• σπανάκι και όσπρια

• μικρά ψάρια όπως οι σαρδέλες

• καρύδια, σουσάμι και ξερά σύκα

Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η πρόληψη, τόσο μεγαλύτερες «αποθήκες» ασβεστίου δημιουργούνται για το μέλλον. Σε ηλικιωμένους οστεοπορωτικούς ασθενείς, οι ασκήσεις ισορροπίας και βάδισης μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων.

 

Διάγνωση οστεοπόρωσης

Η διάγνωση της οστεοπόρωσης γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό και βασίζεται:

• στην κλινική εικόνα

• στον ακτινολογικό έλεγχο

• στη μέτρηση οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DEXA στην οσφυϊκή μοίρα, στο ισχίο ή στην περιφερική κερκίδα

• σε ειδικές εξετάσεις αίματος και ούρων

Έλεγχος για οστεοπόρωση συνιστάται:

• σε όλες τις γυναίκες άνω των 65 ετών

• σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση με παράγοντες κινδύνου

• σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ιστορικό κατάγματος

• σε άνδρες και γυναίκες μικρότερης ηλικίας με νοσήματα που σχετίζονται με οστική απώλεια

 

Θεραπεία οστεοπόρωσης

Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες φαρμάκων.

Αντι-απορροφητικά φάρμακα

Δρουν αναστέλλοντας την απορρόφηση της οστικής μάζας, μειώνοντας τη δράση των οστεοκλαστών. Σε αυτά περιλαμβάνονται:

• διφωσφονικά

• καλσιτονίνη

• denosumab

• οιστρογόνα

• ραλοξιφαίνη

Αναβολικά φάρμακα

Διεγείρουν τη δημιουργία νέου οστού μέσω της δράσης των οστεοβλαστών, αυξάνοντας την οστική πυκνότητα και μειώνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων. Τέτοια φάρμακα είναι:

• τεριπαρατίδη

• ανασυνδυασμένη ανθρώπινη παραθορμόνη

• ρανελανικό στρόντιο

Η επιλογή της θεραπείας γίνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με το προφίλ του ασθενούς.

 

Συχνές Ερωτήσεις για την Οστεοπόρωση

Σε ποιον γιατρό πρέπει να απευθυνθώ για έλεγχο οστεοπόρωσης;

Ο έλεγχος και η αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης γίνεται από ορθοπαιδικό ή ενδοκρινολόγο με εμπειρία στα μεταβολικά νοσήματα των οστών.

Πότε πρέπει να κάνω μέτρηση οστικής πυκνότητας;

Η μέτρηση συνιστάται σε γυναίκες άνω των 65 ετών, σε άτομα με παράγοντες κινδύνου και σε όσους έχουν υποστεί κάταγμα χαμηλής βίας.

Η οστεοπόρωση θεραπεύεται;

Η οστεοπόρωση δεν «θεραπεύεται» πλήρως, αλλά μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με σωστή αγωγή και αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Μπορεί η άσκηση να βοηθήσει στην οστεοπόρωση;

Η συστηματική άσκηση συμβάλλει στη διατήρηση της οστικής μάζας και μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων.

Πόσο συχνά πρέπει να παρακολουθείται ένας οστεοπορωτικός ασθενής;

Η παρακολούθηση γίνεται συνήθως ανά 12 έως 24 μήνες, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου και τη θεραπεία.

 

Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Μιχαήλ Σαράντης είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος (Master) στα μεταβολικά νοσήματα των οστών και την οστεοπόρωση.