Η επιφυσιολίσθηση του ισχίου αποτελεί μία από τις συχνότερες και σοβαρότερες παθήσεις του ισχίου στην προεφηβική και εφηβική ηλικία. Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία διαχωρίζεται η επιφυσιακή πλάκα και η μηριαία κεφαλή παρεκτοπίζεται σε σχέση με τον αυχένα και το σώμα του μηριαίου οστού. Εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά ηλικίας 9 έως 15 ετών και παρατηρείται συχνότερα σε παχύσαρκα ή ταχέως αναπτυσσόμενα παιδιά, με παρόμοια συχνότητα και στα δύο φύλα.
Η επιφυσιολίσθηση θεωρείται επείγουσα παιδοορθοπαιδική κατάσταση, καθώς η καθυστέρηση στη διάγνωση και τη θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές και μόνιμες επιπλοκές.
Η ακριβής αιτιολογία της επιφυσιολίσθησης δεν είναι πλήρως γνωστή. Η πάθηση θεωρείται πολυπαραγοντική και σχετίζεται με συνδυασμό μηχανικών, ενδοκρινολογικών και γενετικών παραγόντων.
Στους μηχανικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η παχυσαρκία, η απότομη αύξηση του ύψους, η αυξημένη οπίσθια κλίση του αυχένα του μηριαίου και η αυξημένη λοξότητα της επιφυσιακής πλάκας, οι οποίες αυξάνουν τις διατμητικές δυνάμεις στο αναπτυσσόμενο ισχίο.
Ενδοκρινολογικές διαταραχές όπως ο υποθυρεοειδισμός και ο υπογοναδισμός έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, ενώ φαίνεται να υπάρχει και γενετική προδιάθεση.
Σε περίπου ένα τρίτο των ασθενών αναφέρεται ιστορικό τραυματισμού. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η επιφυσιολίσθηση αποδίδεται σε χρόνιους μικροτραυματισμούς που οδηγούν σε σταδιακή και προοδευτική ολίσθηση της μηριαίας κεφαλής.
Το συχνότερο σύμπτωμα είναι ένας βαθύς, εν τω βάθει πόνος που μπορεί να εντοπίζεται στο ισχίο, στην έσω επιφάνεια του μηρού ή ακόμη και στο γόνατο. Η αντανάκλαση του πόνου στο γόνατο είναι συχνή και μπορεί να παραπλανήσει, καθυστερώντας τη σωστή διάγνωση.
Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια ή να εξελίσσεται σταδιακά για εβδομάδες ή και μήνες. Οι ασθενείς παρουσιάζουν συνήθως ανταλγικό βάδισμα, χωλότητα και περιορισμό των στροφικών κινήσεων του ισχίου, ιδιαίτερα της έσω στροφής. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, η φόρτιση του σκέλους μπορεί να είναι εξαιρετικά επώδυνη ή αδύνατη.
Η διάγνωση βασίζεται σε λεπτομερές ιστορικό και προσεκτική κλινική εξέταση. Κατά την εξέταση διαπιστώνεται περιορισμός της κινητικότητας του ισχίου, κυρίως στην έσω στροφή και στην απαγωγή, καθώς και χαρακτηριστικό πρότυπο βάδισης.
Ο απεικονιστικός έλεγχος με απλές ακτινογραφίες ισχίων είναι απαραίτητος για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Συνήθως απαιτούνται προσθιοπίσθιες και πλάγιες λήψεις. Σε αμφίβολες ή πρώιμες περιπτώσεις, καθώς και για τη διερεύνηση του αντίπλευρου ισχίου, μπορεί να ζητηθεί μαγνητική τομογραφία.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη, καθώς ακόμη και ήπιας μορφής επιφυσιολίσθηση μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα.
Η θεραπεία της επιφυσιολίσθησης είναι αποκλειστικά χειρουργική. Η βασική μέθοδος αντιμετώπισης είναι η διαδερμική σταθεροποίηση της μηριαίας κεφαλής με ειδικό κοχλία, ο οποίος τοποθετείται διαμέσου της επιφυσιακής πλάκας.
Οι κύριοι στόχοι της χειρουργικής θεραπείας είναι:
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθούν πιο εξειδικευμένες τεχνικές, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη χρονιότητα της ολίσθησης.
Περίπου το 20% των ασθενών θα εμφανίσει επιφυσιολίσθηση και στο άλλο ισχίο, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη στενή παρακολούθηση και του υγιούς ισχίου.
Η μη έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως μόνιμη παραμόρφωση του ισχίου σε ραιβότητα, ισχαιμική νέκρωση της μηριαίας κεφαλής, χονδρόλυση, ανισοσκελία και ανάπτυξη πρώιμης οστεοαρθρίτιδας στην ενήλικη ζωή.
Η πρόγνωση εξαρτάται από την ταχύτητα διάγνωσης, τη βαρύτητα της ολίσθησης και τη σωστή χειρουργική αντιμετώπιση. Όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί η πάθηση, τόσο καλύτερα είναι τα λειτουργικά αποτελέσματα.
Η επιφυσιολίσθηση του ισχίου απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Η σωστή αξιολόγηση, η έγκαιρη χειρουργική παρέμβαση και η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι καθοριστικοί παράγοντες για την αποφυγή μόνιμων επιπλοκών.
Ο ορθοπαιδικός χειρουργός ενηλίκων και παίδων Μιχάλης Σαράντης διαθέτει εμπειρία στη διάγνωση και αντιμετώπιση παιδοορθοπαιδικών παθήσεων του ισχίου, παρέχοντας εξατομικευμένη φροντίδα με γνώμονα τη σωστή ανάπτυξη και τη μελλοντική λειτουργικότητα του παιδιού.
Εάν παρατηρείς πόνο στο ισχίο, χωλότητα ή αλλαγή στη βάδιση παιδιού ή εφήβου, η έγκαιρη επικοινωνία είναι καθοριστική. Μπορείς να έρθεις σε επαφή με τον ορθοπαιδικό χειρουργό ενηλίκων και παίδων Μιχάλη Σαράντη, ώστε να γίνει άμεση αξιολόγηση και να καθοριστεί το κατάλληλο πλάνο αντιμετώπισης.
