Ο έλεγχος σκολίωσης αφορά την έγκαιρη ανίχνευση μιας σύνθετης παραμόρφωσης της σπονδυλικής στήλης που εξελίσσεται σε τρία επίπεδα. Η σκολίωση χαρακτηρίζεται από πλάγια απόκλιση της σπονδυλικής στήλης στο μετωπιαίο επίπεδο και από ταυτόχρονη στροφή των σπονδύλων. Δεν πρόκειται για απλή διαταραχή της στάσης, αλλά για δομική αλλοίωση που μπορεί να επιδεινωθεί κατά την ανάπτυξη.
Η έγκαιρη διάγνωση μέσω σωστού ελέγχου έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να περιορίσει το μέγεθος των κυρτωμάτων και, σε αρκετές περιπτώσεις, να αποτρέψει την ανάγκη χειρουργικής διόρθωσης της σκολίωσης.
Πότε πρέπει να γίνεται έλεγχος σκολίωσης
Ο έλεγχος σκολίωσης συνιστάται πρακτικά κάθε φορά που οι γονείς παρατηρούν αλλαγές στη σπονδυλική στήλη του παιδιού τους, όπως ασυμμετρία ώμων, ωμοπλάτης ή κορμού. Πολύ συχνά, οι πρώτες ενδείξεις γίνονται αντιληπτές στο σπίτι ή στο σχολείο.
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες της Scoliosis Research Society, προτείνεται προληπτικός έλεγχος στα κορίτσια στην ηλικία των 10 και 12 ετών και στα αγόρια στην ηλικία των 12 έως 13 ετών. Η σκολίωση εμφανίζεται συχνότερα κατά την περίοδο της μέγιστης οστικής ανάπτυξης, δηλαδή στην προεφηβεία και την εφηβεία, όπου μπορεί να εξελιχθεί ταχύτερα.
Πώς γίνεται ο έλεγχος της σκολίωσης
Ο αρχικός έλεγχος είναι απλός, ανώδυνος και βασίζεται στην κλινική εξέταση. Η πιο διαδεδομένη δοκιμασία είναι η δοκιμασία επίκυψης. Το παιδί σκύβει προς τα εμπρός με τεντωμένα πόδια, ενώ ο ιατρός παρατηρεί τη σπονδυλική στήλη από πίσω. Με τον τρόπο αυτό εντοπίζονται πιθανές ασυμμετρίες, στροφικές παραμορφώσεις, ανισοϋψία ώμων, προεξοχή ωμοπλάτης ή μη φυσιολογική καμπυλότητα της ράχης.
Στον κλινικό έλεγχο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και το σκολιόμετρο, ένα ειδικό όργανο χειρός που μετρά τον βαθμό περιστροφής του κορμού. Η μέτρηση αυτή βοηθά στην εκτίμηση της πιθανότητας ύπαρξης σκολίωσης και στον καθορισμό της ανάγκης περαιτέρω διερεύνησης.
Σε περίπτωση υποψίας, ο απλός ακτινολογικός έλεγχος ολόκληρης της σπονδυλικής στήλης είναι απαραίτητος, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να μετρηθεί με ακρίβεια το μέγεθος των κυρτωμάτων.
Θεραπευτική αντιμετώπιση της σκολίωσης
Συντηρητική θεραπεία
Σε παιδιά και εφήβους με σκολίωση μικρότερη των 20 μοιρών, συνιστάται περιοδική παρακολούθηση ανά 4, 6 ή 12 μήνες. Η συχνότητα καθορίζεται από την ηλικία, τον ρυθμό ανάπτυξης και το μέγεθος του κυρτώματος, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν επιδείνωσης.
Η χρήση ειδικών κηδεμόνων ενδείκνυται σε σκολιώσεις μεταξύ 35 και 45 μοιρών, όταν το παιδί βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Οι κηδεμόνες φοριούνται περίπου 20 ώρες το 24ωρο και έχουν στόχο τον έλεγχο της εξέλιξης της παραμόρφωσης, όχι την πλήρη διόρθωσή της.
Χειρουργική θεραπεία
Η χειρουργική διόρθωση της σκολίωσης έχει ένδειξη σε παιδιά και ενήλικες με κυρτώματα μεγαλύτερα των 45 μοιρών ή σε περιπτώσεις όπου η παραμόρφωση συνεχίζει να εξελίσσεται παρά τη σωστή συντηρητική αντιμετώπιση. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, τη βαρύτητα της σκολίωσης και τη λειτουργική επιβάρυνση.
Συχνές Ερωτήσεις για τον έλεγχο σκολίωσης
Γιατί είναι σημαντικός ο προληπτικός έλεγχος σκολίωσης;
Ο προληπτικός έλεγχος επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση σε στάδιο όπου η σκολίωση μπορεί να παρακολουθηθεί ή να αντιμετωπιστεί συντηρητικά, μειώνοντας την πιθανότητα χειρουργικής επέμβασης.
Ο έλεγχος σκολίωσης είναι επώδυνος;
Όχι. Η κλινική εξέταση και η δοκιμασία επίκυψης είναι ανώδυνες και διαρκούν λίγα λεπτά.
Κάθε ασυμμετρία σημαίνει σκολίωση;
Όχι απαραίτητα. Ορισμένες ασυμμετρίες μπορεί να οφείλονται σε στάση σώματος. Ο ορθοπαιδικός είναι αυτός που θα αξιολογήσει αν πρόκειται για σκολίωση.
Πότε χρειάζεται ακτινογραφία;
Ακτινογραφία ζητείται όταν η κλινική εξέταση ή το σκολιόμετρο δείχνουν ενδείξεις σκολίωσης που χρειάζονται επιβεβαίωση και ακριβή μέτρηση.
Ο έλεγχος σκολίωσης γίνεται μόνο μία φορά;
Όχι. Σε παιδιά και εφήβους απαιτείται επαναλαμβανόμενος έλεγχος κατά την ανάπτυξη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή ήπια σκολίωση.
Μπορεί να προληφθεί η εξέλιξη της σκολίωσης;
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση μπορούν να ελέγξουν την εξέλιξη της σκολίωσης σε μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων.
Επικοινωνήστε με τον ορθοπαιδικό χειρουργό Μιχάλη Σαράντη
Αν παρατηρείς αλλαγές στη στάση του σώματος του παιδιού σου ή αν θέλεις έναν υπεύθυνο προληπτικό έλεγχο σκολίωσης, αξίζει να το συζητήσουμε. Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Ενηλίκων και Παίδων Μιχάλης Σαράντης μπορεί να αξιολογήσει σωστά την κατάσταση και να σε καθοδηγήσει για τα επόμενα βήματα. Έλα να μιλήσουμε.
